Volgende week lees ik het boekje  “Taal en Stilte. Naar een leiderschap voorbij de angst” van Johan Verstraeten. Een must voor iemand zoals ik die al zo’n twintig jaar bezig is met de achtste van W. Edwards Deming ’s veertien opdrachten: “Drive Out Fear” en bovendien te pas en soms ten onpas z’n boutade lanceert met betrekking tot leiderschap: “The Creative Interchange Process Is the Leader.”

De titel van het boekje deed me denken aan een lezing die m’n vierde vader ooit gaf in Ter Heide. Hier het eerste deel van de video van die lezing die Paul de Sauvigny de Blot SJ gaf op 7 Juni 2012 gedurende een bijeenkomst van het Cruciale Dialogen Genootschap.

 

De andere delen van deze video vind je op m’n youtube kanaal,

Creatively,

Johan

PS 1: Voor de dertiende bijeenkomst van het Cruciale Dialogen Genootschap op 14 april 2016 is er nog welgeteld één zitje vrij. De flyer betreffende deze happening vind je ook op deze wegstek (zie onder ‘Meest recente berichten’ in de rechterkolom).

PS 2 Over Drive out Fear, het achtste punt van Deming’s Way ‘Out of Crisis’, vind je meer in z’n boek ‘Out of the Crisis’. Cambridge: University Press, 1982 en ook in m’n boek ‘Creatieve wisselwerking’, Leuven/Apeldoorn, Garant, 2001

Een column over het Radio 1  programma Hautekiet van 27.01.2016 – http://www.radio1.be/hautekiet/het-huidige-vak-godsdienst-volstaat

Deze uitzending begon met een vette knipoog. Jan Hautekiet zei en tweette: “Dat we ‘Devil’s haircut’ van Beck draaiden, was puur toeval…”. Maak dat de kat wijs, dacht ik.

Hautekiet’s gast voor dit cruciale debat was Vice-Rector Didier Pollefeyt van de KU Leuven. Hoe dat kwam werd in de ronduit schitterende inleiding van Jan Hautekiet duidelijk gemaakt. Z’n verhaal over een vrijdag de dertiende e-mail van Didier Pollefeyt deed me breed glimlachen. Zelfs het tijdstip van die bewuste klaag e-mail werd wereldkundig gemaakt 0707 (eerlijk gezegd ik had 1313 verwacht). De achtbare vice-rector was in z’n ‘email’ gekropen omdat de even achtbare radiomaker vorig jaar iets te veel aandacht besteed had voor het LEF stokpaardje van een ook al even achtbare andere professor, met name Patrick Loobuyck. Het citeren van die bewuste e-mail van Didier Pollefeyt toverde opnieuw een monkelende glimlach op m’n oude lippen.

Hoeft het gezegd ?!? De uitzending van het radio 1 programma Hautekiet van deze morgen was (h)eerlijk! Heerlijk omdat ze heel onderhoudend was, eerlijk omdat er heel wat inzicht gegeven werd en dat gaandeweg de maskers afvielen.

U zult zich afvragen waarom ik in m’n column gekropen ben naar aanleiding van deze uitzending. Wel, ik doe nu nog wat ik, net 70 geworden, doe om drie goede redenen en elke van deze redenen begint met de letter E. U dient te weten, de namen van m’n drie kleinkinderen beginnen met die letter: Eloïse, Edward en Elvire. Onderwijs is voor hen van cruciaal belang, en het beste is juist goed genoeg. BTW, vorig jaar november – de maand van Didier’s e-mail – haalde ik zelfs een uitzending van Jan Hautekiet. Die uitzending ging toen over het voorlezen in klassen door ouders en grootouders. Jan, de snoodaard, wou me toen zelfs verleiden tot een stemmetjes-rollenspel. Tevergeefs. Vandaag heeft hij wel prijs! Gezien het onderwijs dus van cruciaal belang is voor m’n drie schatten, volg ik de krampachtige vernieuwingen van het onderwijs redelijk op de voet. In die mate zelfs dat ik ooit minister Crevits een open brief schreef ter gelegenheid van haar benoeming. Die vind je overigens ook op deze webstek: september 2014. Niet dat ik ooit een teken van leven gekregen heb van de minister of van een lid van haar kabinet (dat ik ook een link per e-mail toestuurde), maar dit terzijde; terug naar de uitzending van deze morgen en mijn bedenkingen dienaangaande.

En ja hoor, tien minuten in de uitzending kwam minister van onderwijs, mevrouw Hilde Crevits, terecht aan het woord. In de pakweg vijf minuten dat ze in gesprek was met Jan Hautekiet, gebruikte Hilde 8 maal het begrip dialoog. Toegegeven, Jan gaf haar de pap in de mond door te stellen: “Dialoog lijkt mij wel een redelijk cruciaal begrip.” [als auteur van ‘Cruciale dialogen’ spitste ik mijn oren]. En inderdaad, mevrouw Hilde Crevits, beaamde de stelling van Jan volledig: “Ja, dialoog is zeker in deze tijden cruciaal, zeker nu kinderen met andere levensbeschouwingen in Katholieke scholen terechtkomen.” De toon was gezet. Edoch, na een paar volzinnen volgde een prachtige ‘maar’: “Maar, de absolute neutraliteit, een zogenaamd neutraal iemand die op neutrale wijze over levensbeschouwing spreekt, zal nooit de levensbeschouwing echt kunnen beleven; dus ik geloof echt dat de beste manier om met levensbeschouwing om te kunnen gaan het dialogeren is met elkaar.” Het geheel van dit onderdeel van haar betoog is een ‘Ja, maar’ om in te kaderen. Overigens, een ‘ja, maar’ waar we een tijdje zouden kunnen over dialogeren …

Hautekiet4

Iets later heeft mevrouw Hilde Crevits het over het project “Katholieke Dialoog School”, waar inderdaad ook het begrip dialoog aan bod komt. In haar verder betoog, waarin door Jan prachtig de zienswijze van Patrick Loobuyck terug in het debat gebracht wordt, krijg ik sterk de indruk (let wel, ik weeg mijn woorden, het is een mening die nog niet bevestigd of weerlegd is door een dialoog), dat:

  • Men in dit gesprek en bij uitbreiding in deze context het begrip dialoog wel vlot in de mond neemt en niet echt ten volle begrijpt;
  • De dialoog tussen Patrick Loobuyck en Didier Pollefeyt/Hilde Crevits nog verre van afgerond is, met name de vorming van een ‘gedeelde mening’ is nog niet in zicht.

Hautekiet0

Na de interventie van de minister bleef de uitzending uitermate boeiend. Ronduit schitterend vond ik hoe Jan Hautekiet de vice-rector Didier Pollefeyt confronteerde met een uitspraak van diens rector Rik Torfs: “Je kunt niet gaan dialogeren met mensen die zichzelf niet mogen zijn”. Hiermee geeft Rik Torfs aan te begrijpen dat een dialoog enkel kan gevoerd worden onder ‘gelijken’; m.a.w. in de dialoog zijn hiërarchische niveaus, letterlijk én figuurlijk, uit den boze!

Patrick Loobuyck werd dan nog eens uit archief gehaald met z’n visie op de professionele attitude van de leraar. Didier Pollefeyt had het dan weer over de mentaliteit die leidt naar een ‘cours de rien’, blijkbaar een Canadese uitvinding, kwestie van Patrick te counteren…

Hautekiet1

Na een toepasselijke song van Nils Lofgrenn ‘Shine Silently’ – een fijne knipoog van de persoon achter de schermen die voor de muziekkeuze tekende – verzuchtte Jan Hautekiet: “Merkwaardig hoeveel emoties er naar boven komen!” Dat deze verzuchting mij als muziek in de oren klonk is duidelijk; emoties zijn namelijk één van de voorwaarden om een dialoog als ‘cruciaal’ te kunnen bestempelen.

Tom De Wolf gaf dan een voorzet om alle discussie rond LEF vs. Godsdienst stop te zetten door een vak in te voeren dat het volgende omvat: “Emotionele Intelligentie, geweldloze communicatie, mindfulness, filosofie en het meegeven aan kinderen van een mindset dat maakt dat men succesvol is zonder IQ test”. In één woord schitterend: de hele smik huidige management-en leiderschapskreten in één volzin; moet kunnen in Jan’s programma!

Voor de unieke en zeer waardevolle bijdrage van Heidi Lenaerts verwijs ik graag naar http://www.radio1.be/hautekiet/heidi-lenaerts-er-niet-één-juist-geloof

De bijdrage die mij in dit debat – het was geen discussie en zeker geen dialoog – het meest aansprak, was die van Anton Geerts. Anton pleitte ook voor een nieuw vak: “Een vak dat in de eerste plaats jongeren sterker maakt, dus hen helpt en hen begeleidt; om te bekijken wat de mogelijkheden zijn, wat ze kunnen doen, welke kansen ze hebben en … dat hen ook kritisch maakt door hen te confronteren met teksten en ervaringen uit het verleden om in het heden sterker naar de toekomst te kunnen kijken.

Hoewel Jan Hautekiet dit ronduit schitterend idee ‘neerknalde’ met een verwijzing naar de eerder gebruikte helikopter metafoor en het begrip ‘cours de rien’ – begrip dat Jan net had geleerd; het dient gezegd, Jan heeft een open mind(set) –  met als afsluitende mokerslag “die niet vanuit engagement vertrekt’. De feiten waarop Jan zich steunde voor deze felle inkleuring van Anton’s voorstel ontgingen mij volledig, maar dit terzijde. Anton deed een verdienstelijke poging om zijn het ‘daarmee oneens zijn’ te staven met een ‘koetjes en kippetjes’ metafoor. Deze metafoor – die eigenlijk de gemeenschappelijke intrinsieke creativiteit van heel jonge kinderen voorstelt – werd vervolgens vakkundig de grond ingeboord met behulp van een ‘schitterende’ ‘ja, maar’ door vice-rector, Didier Pollefeyt. De maar: “ De kinderen kunnen niet uit zichzelf tot een levensbeschouwing komen, je dient hen iets aan te reiken (hetgeen Anton juist had onderstreept) en …” nu komt het “belangrijk daarbij is ‘het recht van de ouders’ om ‘te kiezen op welke manier hun kinderen binnen de school levensbeschouwing kunnen beleven’ … en … ‘de grondwet beschermt dit recht van de ouders!”. Ik hoor “nog een veelvoud van kaders is mogelijk, maar… het onze is het beste, punt!. Ik geef toe dit laatste is een inkleuring; ik ben ook maar een mens.

Jan Verbeeck krijgt  het eindwoord met z’n mooi verhaal over heer Custermans. Daarin wordt betoogt dat het dialogisch project niets nieuws is: “Er wordt daarmee niets nieuws uitgevonden…” En inderdaad…, het pedagogisch project is verre van nieuw! Het is niets anders dan het beleven van binnen uit (met engagement zou Jan Hautekiet zeggen) van wat ik het Creatief wisselwerkingsproces noem. En laat dit natuurlijk leer- en transformatieproces, Creatieve wisselwerking (Creative Interchange), nu juist de grondslag zijn van m’n boek ‘Cruciale dialogen’.
Spijtig genoeg wordt dit natuurlijk leerproces, waarmee alle gezonde kinderen worden geboren, vanaf hun zesde, zevende levensjaar vakkundig de nek omgewrongen. ‘Toevallig’ in de periode dat de kinderen leerplichtig zijn, zet zich de dalende lijn van hun creativiteitscurve drastisch in. Ik beweer niet dat het onderwijs daarvan de enige schuldige is (wat Sir Ken Robinson ook moge beweren). De echte schuldige is m.i.. het tegenwerkende proces: de Vicieuze Cirkel maar dat is een heel andere verhaal.

De echte opdracht van het onderwijs is eigenlijk simpel: het eerst in leven en nadien levend houden van het creatief wisselwerkingsproces. Daar had de heer Anton Geerts het m.i. over. Spijtig genoeg heb ik vandaag alweer sterk gedacht aan een oude Vlaamse spreuk “Wat baten kaars en bril ….” Onder meer omwille van de ingevoegde tweets, waaronder:

Hautekiet2