Naast het schrijven van vijf columns over Friedrich Nietzsche en Henry Nelson Wieman blies ik deze zomer een oude gewoonte nieuw leven in: het suggereren van nummers aan ‘radio één’.

De oorsprong van die gewoonte ligt eigenlijk niet bij mezelf. De aanstoker was m’n jongste broer Luk (wij begroetten elkaar steevast met “Dag, jongste broer” en waren de enigen in ons gezin van zeven kinderen die dat konden doen). Op een van de nieuwjaarbijeenkomsten in de jaren tachtig van vorige eeuw verklaarde Luk dat hij de volgende week het ‘onmogelijke’ voor mekaar zou brengen. Hij zou elke werkdag van die week, via de presentator van dienst van radio één, om kwart voor zes een song aandragen. Meer bepaald in het luik ‘Luisteraarseiland’. Het format van dit luik bestond er in dat een luisteraar een zevental platen uitkoos om een week te vertoeven op een ‘verlaten’ eiland. Luk had bericht gekregen dat de week nadien elke dag een van z’n voorgestelde nummers – met telkens de reden van z’n keuze – te horen zou zijn. Hij liet mij zachtjes verstaan dat men, om dit te kunnen verwezenlijken, wel jong en dynamisch diende te zijn en hij voegde er fijntjes aan toe dat dit voor mij, een elf jaar oudere burgerlijke ingenieur die aan z’n carrière timmerde, niet meer mogelijk was.

Uiteraard nam ik de handschoen op en … het jaar nadien vertoefde ik de eerste week van het nieuwe jaar met mijn songs op ‘luisteraarseiland’. Het daaropvolgend jaar was Mieke, de eega van Luk, te gast op dat eiland. Mij was het duidelijk dat Luk haar als dekmantel had gebruikt. Ook dat kon ik parafraseren; dus het volgend jaar vertoefde ‘ons Rita’ op dat paradijselijk eiland, met haar songs (die ik uiteraard zorgvuldig had uitgekozen: onder meer een prachtig nummer op van Billy Joel dat op Rita’s lijf geschreven is: ‘She’s always a Woman to me’). Het jaar nadien was Marieke Roels (dochter van Luk) de gast op dat eiland, gevolgd door – de eerste week van het daaropvolgend jaar – m’n dochter Daphne.

Toen werd ‘luisteraarseiland’ afgevoerd en vervangen door ‘kippenvel blues’. In dit vernieuwde luik dienden liedjes aangevraagd worden die voor ‘kippenvel’ zorgden en … onze liedjescarrousel startte opnieuw. Mijn songs uit die periode waren onder meer ‘Don’t cry for me Argentina’van Julie Covington (voor moeke Roels) en ‘I think too much (b)’ van Paul Simon (voor vake Roels). Kortom Luk en ik hebben onder eigen naam en onder de aliassen van eega en oudste dochter meer dan een decennium lang de eerste week van het nieuwe jaar kleur gegeven. Toen vond radio 1 het welletjes en voerde ook ‘kippenvel blues’ af. En ik haakte af. Luk boerde wel voort en liet me af en toe weten in wat voor programma dit hem weer was gelukt. Luk deed dit tot een paar maand voor z’n dood, toen zakte een presentator zelfs naar Eeklo af om hem te interviewen over z’n geboortestad en z’n liedjeskeuze.

Deze zomer, negen jaar na de zomer dat ik uit het diepe dal van een massieve depressie kroop en Luk ons verliet, hernam ik dus, ‘met pensioen’ zijnde, m’n ‘oude’ gewoonte. Dit ook al omdat ik het format van ‘De zomer van’ leuk vond. Elke werkdag werd een thema aangesneden door de ‘gast van de dag’ en konden luisteraars via de website van radio 1 suggesties doen. Vroeger gebeurde dit per reguliere post (ik hou van Engels begrip daarvoor: ‘snailmail’); nu wordt het internet ingeschakeld. Dit is niet het enige verschil met vroeger. Indien jouw suggestie door de redactie wordt opgepikt dan wordt je nu meteen opgebeld. Eerst door de producer of andere medewerker van het programma en tien minuten nadien door de presentator zelf. Jouw tekst wordt nu niet meer voorgelezen, in plaats daarvan ontspint zich een IRL conversatie waarin je de keuze van de door jou gekozen song kunt duiden.

Zo werd ik deze zomer zes maal door radio 1 opgebeld, waaronder vijf maal gedurende een  uitzending van ‘De Zomer van 2018’. Uiteraard stuurde ik meer suggesties in; voor mij was het een dagelijkse oefening van het verbinden van een opgelegd thema met m’n denkkader, dus een beleven van creatieve wisselwerking.  Toch mag ik niet ontevreden zijn over het resultaat; ik schat dat ik een scoringspercentage heb behaald van zo’n 25%. De laatste vrijdag van augustus werd het programma ‘De Zomer van 2018’ eenmalig vervangen door ‘De Lage Landenlijst’ en ook nu belde de presentator van dienst – de ook al gepensioneerde Jan Hautekiet – mij teneinde m’n verhaal te horen rond m’n suggestie: “De Verdwenen Karavaan” van Jan De Wilde (en van de hand van Lieven Tavernier).

Hierna volgen chronografisch de verschillende songs met hun respectievelijke contekst:

 

Jersey Girl – Tom Waits – 15 juni: Rika Ponnet zoekt liedjes over de liefde (met Annelies Moons)

Zowat iedereen kent ‘Martha’ van Tom Waits. Dit nummer scoort altijd hoog in de diverse top 100 ‘aller tijden’. Heel wat minder bekend echter is zijn originele versie van Jersey Girl, een prachtige, praktisch vergeten parel.

Toegegeven, ook ik heb die song leren kennen via ‘The Boss”. Op Bruce’s box-set Live 75-85 is Jersey Girl het sluitstuk, de hoeksteen als het ware. Via die box kwam ik erachter dat het origineel van Tom Waits is. Tom schreef het in 1980 samen met zijn latere vrouw Kathleen Brennan, die in New Jersey opgroeide, vandaar de titel. Toen ik dan Tom Waits’ versie voor het eerst hoorde, dacht ik onwillekeurig aan The Drifters, uit m’n vroege jeugd. Dit omdat Tom een trage ‘Under the Boardwalk’ riff uit z’n oude gitaar tovert.

Jersey Girl is een van Tom Waits zachte nummers, heel romantisch met toch wat ranzige kantjes, die Bruce Springsteen uit z’n versie filterde. Lees eens de beginstrofe:

Got no time for the corner boys

Down in the street making all that noise

Don’t want no whore’s on 8thavenue

Cause tonight I want to be with you.

Een van de bovenstaande regels deed mij ogenblikkelijk denken aan m’n lijflied ‘The Boxer’ van Paul Simon en uiteraard aan de zin: “Just a common from the whores of 7th avenue”. Een regel die Paul verkneukelde toen hij voor het eerst de versie van Emmylou Harris, een ander jeugdidool van mij, hoorde; maar dit geheel ter zijde.

Omdat Bruce Springsteen Jersey Girl veel zong in de begin jaren tachtig – vooral, hoe kan het ook anders, tijdens diens New Jersey shows – werd het uiteindelijk een van de favoriete songs van z’n fans. Tom vergezelde Bruce soms op het podium voor de vertolking van Jersey Girl. Tom Waits zei daarover in 1987 in een interview met Bill Flanagan: “Bruce Springsteen? Well, I’ve done all I can for him. He’s on his own now.”

Hierna kan je beluisteren wat ik effectief vertelde tijdens de uitzending, gevolgd door Jersey Girl van Tom Waits:

 

Lullaby (Good night my angel) – Billy Joel – 25 juni: Marieke Dilles zoekt liedjes die eigenlijk kinderliedjes zouden kunnen zijn (met Annelies Moons)

Een zo’n ‘kinderliedje’ kleurde ons leven méér dan énig ander: Billy Joel’s ‘Good Night my Angel’. Hoewel dochter Daphne al volwassen was toen het album, waarop die Lullaby staat, uitkwam, dacht ik aan haar toen ik het lied voor het eerst hoorde. Het leek mij toen (en nu nog steeds) een perfect lied om de liefde voor je kind uit te drukken. Toen ze me een achttal jaar later vroeg welk lied ik wenste voor de tweede dans op haar huwelijksfeest – je weet wel de geijkte dans van de bruid met haar vader – twijfelde ik geen moment om Billy’s Lullaby te sugereren. Ook al om de onvergetelijke strofe:

And like a boat out on the ocean
I’m rocking you to sleep
The water’s dark and deep
Inside this ancient heart
You’ll always be a part of me

Het lied verscheen op zowat het meest indringend album van Billy Joel: ‘The River of Dreams’ en zowel het titellied en de lullaby prijken sedert 1993 op m’n persoonlijke lijst van ‘evergreens’. Daphne vindt het zelf ook een mooi lied en heeft het laten horen tijdens elke doopplechtigheid van haar drie kinderen: Eloïse, Edward en Elvire.

Hierna volgt een stukje klankband van deze uitzending, gevolgd door de song ‘Lullaby (Good night my angel) van Billy Joel:

 

Le Moribond – Jacques Brel – 26 juli: Alain Vande Putte zoekt liedjes over sterfelijkheid (met Evert Venema)

Als vorig lied al een soort testament is, dan is Le Moribond van Jacques Brel dat explecieter en gezien die dag Alain Vande Putte naar liedjes over sterfelijkheid hengelde, dacht ik direct aan dit lied. Ook deze keer werd m’n lied er uitgepikt. Toen ik al aan de lijn met Evert Venema hing, kon ik het gesprek tussen Alain – onder meer de tekstschrijver van zowat alle K3 liedjes – en Evert goed volgen. Alain het had over een andere lied van Jacques dat ook kon dienen voor het thema ‘sterfelijkheid’. Alain citeerde uit Brel’s ‘Le Dernier Repas’:

Et puis je veux encore
Lancer des pierres au ciel
En criant Dieu est mort
Une dernière fois.

Gezien ik toen  – Oh Synchronicity! – juist doende was met het afronden van deel drie van m’n serie columns rond ‘Friedrich Nietzsche vs. Henry Nelson Wieman’, deel met als onderwerp “God is dead”, kon ik niet nalaten dit in ons gesprek te vermelden. Daarop vroeg Evert om het werkstuk, van zodra het af was, door te sturen. Daar Alain het nadien ook nog had over z’n filosofische studies en vooral over de workshops die hij organiseert in Spanje met Vlaamse filosofen, stuurde ik de column ook aan Alain. Deze serie columns – die uiteindelijk in een soort essay zullen worden gebundeld – gaan namelijk over de hoofdthema’s van twee filosofen Friedrich Nietzsche en – de mentor van m’n mentor – Henry Nelson Wieman.

Hierna kan je horen wat zich effectief afspeelde tijdens de uitzending, gevolgd door Le Moribond van Jacques Brel:

 

Road to Joy – Bright Eyes – 16 augustus: Piet Chielens zoekt anti-oorlogsliedjes (met Koen Fillet)

De uitzending van die dag begon met ‘Ode an die Freude’ van Beethoven en de toon was gezet. Ik stuurde als suggestie ‘Road to Joy’ van Bright Eyes en dit niet alleen omwille van de titel van het lied.   Daar Piet Chielens directeur is van het Ieper’s ‘In Flanders Fields’ museum dacht ik uiteraard aan m’n beide grootvaders aan moederskant. Bij m’n suggestie schreef ik dan ook summier het unieke ‘Groote Oorlog’ verhaal van Gustaaf en Medard Rieberghe, de vader en stiefvader van ‘moeke Roels’, Donatine Rieberghe.

Dit liefdesverhaal ‘over de dood heen’ gaat, gebaseerd op de broze herinnering van een 72 jarige, als volgt. Gustaaf Rieberghe was in het voorjaar van 1913 ‘op logement’ in Waremme. Hij werkte als Vlaming in Walonië bij het aanleggen van wegen. De logies werd gerund door de ouders van een jonge freule, Marie Van Brabant. Gustaaf en Marie mochten elkaar wel en het resultaat bleef niet uit, Maria zwanger raakte zwanger en dus werden de trouwklokken geluid. Omdat Gustaaf niet eeuwig in de streek rond Waremme zou blijven, besloten ze dat het beter was dat Marie voorlopig in Maldegem bij haar schoonouders zou intrekken. Die spraken wel geen Frans en Marie geen Nederlands, maar het echtpaar besloot dat het kind zou geboren worden in Maldegem… Dit was zonder de kindjes, want het ging om een tweeling, gerekend. Tijdens de tocht begonnen de weeën en uiteindelijk beviel Marie in Elsene, deelgemeente van Brussel en dit op 2 januari 1914. Het jongetje stierf kort na de geboorte en het meisje, dat dus later m’n moeder werd, kwam kort nadien met haar ouders aan in Maldegem. Eind juli van dat jaar werd Gustaaf gemobiliseerd en kort nadien brak de eerste wereldoorlog uit.

In die wereldoorlog diende Gustaaf bij de Genie en werd een van de talloze slachtoffers van de Duitse gasaanvallen. Zijn longen werden door de chlorine zwaar aangetast en Gustaaf werd overgebracht naar het Albert I ziekenhuis in Parijs. Z’n jongere broer Medard, ook frontsoldaat, bezocht de stervende Gustaaf en die vroeg Medard hem te beloven voor z’n vrouw Marie en dochter Donatine te zorgen. Gustaaf overleed kort nadien op 18 oktober 1916.

Na de oorlog kweet Medard zich aan de taak die hij had aanvaard en die Jacques Brel in het vorig lied bezong. Hij deed dit zeer consentieus en in die mate dat z’n toemalig lief het zodanig op haar heupen kreeg dat hun relatie afsprong. Uiteindelijk huwde Medard een paar jaar later met ‘moeder Maria’, zoals de kleinkinderen haar later noemden. Het paar kreeg te maken met heel wat tegenslagen: Medard heb ik nooit volledig hersteld geweten van de gasaanvallen, die ook hij te verduren had gekregen een dertig jaar voor m’n geboorte en het echtpaar verloor drie kinderen op heel jeugdige leeftijd, door ziekte of ongeval. Uiteindelijk had m’n moeder twee drie-kwartbroers en twee drie-kwartzusters.

Een anekdote die mij altijd zal bij blijven gaat over de laatste keer dat m’n moeder haar tweede vader sprak. Hij had haar gevraagd naar z’n ziekbed te komen en toen zij aankwam verzocht hij iedereen die in de kamer was die te verlaten. Toen ze alleen waren overhandigde vader Médard m’n moeder een ‘envelop met inhoud’, met de woorden: “Je staat dan wel niet op m’n boek, ik heb je altijd beschouwd als m’n dochter en ik wil er zelf voor zorgen dat je krijgt waar je volgens mij recht op op hebt.”

Ook die ochtend van 16 augustus 2018 werd ik opgebeld en begreep uiteindelijk dat niet alleen de liedjeskeuze maar dat vooral de onderliggende reden ervan er voor zorgde dat m’n liedje uit de honderden uitzendingen werd uitgepikt. Ik had mede voor ‘Road to Joy’ ook gekozen omdat dit bijtend anti-oorlogslied de muzieklijn van ‘Ode an die Freude’ parafraseert.  Na het lied in kwestie, zei Koen Fillet dat hij die muzieklijn niet herkend had en volgens Piet was die melodie ‘ver weg’. Nu weet ik dat Koen geen goed luisteraar is (wat hij ook in die uitzending een paar keer toegaf) en dus stuurde ik hem een mailtje, met het verzoek toch maar eens goed naar de song van ‘Bright Eyes’ te luisteren. Prompt kreeg ik een half uurtje na de uitzending een ‘reply’ van Koen waarin hij mea culpa sloeg en zich excuseerde. Ook met Piet Chielens had ik die dag een e-mail conversatie. Piet schreef daarin, en ik citeer:

… ik had wel degelijk de parafrase herkend, maar vermits Koen kennelijk niet, en het geen letterlijk citaat was, zei ik op antenne zei dat het ‘ver’ zat. Mocht ik het opnieuw horen, zou ik dat wellicht niet doen. Ik wil Koen zeker verontschuldigen want zo’n programma, even sereen en geordend als het overkomt bij de luisteraar thuis, is het hectisch in de studio… telefoons die binnenkomen, volgende plaat die klaarstaat, babbel afspreken met de gast, verkeersinfo in de gaten houden… Er is echt geen tijd om te LUISTEREN! Wat echt zonde is. Zoals hier blijkt. Ik beluister Bright Eyes zeker opnieuw, want ook ik heb iets bijgeleerd.

Hierna kan je de captatie van m’n bijdrage aan die uitzending horen gevolgd door ‘Road to Joy’ van Bright Eyes:

 

Believe – Cher – Sofie Lemaire zoekt liedjes met vervormde stemmen (met Koen Fillet)

Die dag zocht Sofie Lemaire naar vervormde stemmen. Eerst dacht ik aan een nummer van Bruce Springsteen waarbij hij z’n falsetto stem gebruikt – “All I’m Thinkin’ About” – maar dat mocht niet volgens de regels van het thema. Dus sprong, uiteraard, Believe van Cher in m’n herinnering en stuurde ik die song als suggestie in. Ook deze keer werd ik gecontacteerd en kreeg ik Koen life aan de lijn.

Ik had nog met Koen Fillet een rekening van de vorige keer te vereffenen en daarom liet hem, voor het antwoord op z’n directe vraag, even op z’n honger zitten en dwong hem als het ware goed te luisteren. Je kan het ongeduld van Koen in het onderstaand geluidsfragement duidelijk horen; hoewel … deze ‘aanname’ zal ook wel met m’n denkkader te maken hebben. Uiteindelijk laat ik de naam ‘Cher’ vallen en Koen springt er op  – ‘als de bok op Geeraard’ zou moeke Donatine gezegd hebben – en onthult de titel ‘Believe’ en ik zeg ‘Yes!’. Heerlijk vond ik dat.

Oordeel zelf maar tijdens het beluisteren van volgend geluidsfragment met aansluitend ‘Believe’ van Cher:

 

De Verdwenen Karavaan – Jan De Wilde – 31 augustus: Jan Hautekiet zoekt nummers die nog niet in de lage landenlijst zijn opgenomen

De dag nadat er een punt achter het radio 1 programma “De Zomer van 2018” was gezet, nam Jan Hautekiet die vrijdag éénmalig over met een drie uur durend programma rond “De Lage Landenlijst”. Op de radio 1 website vond ik een lijst met honderd nummers uit de huidige ‘de Lage Landenlijst’, Nederlandstalige liedjes van na 1945, en de website riep op om zelf een mini lijst van drie nummers door te sturen. Die morgen hengelde een andere radio 1 website bladzijde, deze gewijd aan het programma van die dag, naar het nummer dat de luisteraar zelf zou toevoegen aan de huidige lijst en dat nummer, ‘met redenen omkleed’, elektronisch kenbaar te maken. Uiteraard dacht ik aan De Verloren Karavaan, m’n persoonlijke nummer 1 in de Lage Landenlijst. En bovendien, Oh! Synchronicity! bis, gebeurde Jan Hautekiet ‘s oproep op de dag voor de intrieste verjaardag van het plotse overlijden van broer Luk. Komt daarbij dat Luk en ik speciaal dit nummer koesterden omdat het ons deed terugdenken aan vake en moeke Roels die, bij het uitkomen van Jan De Wilde ‘s nummer, reeds lid waren van ‘onze’ verdwenen karavaan. Sedert 1990 werd de ledenlijst van mijn verdwenen karavaan stelselmatig aangevuld en uitgerekend negen jaar geleden vervoegde Luk zelf die lijst.

Het verwonderde mij helemaal niet dat ik ook die vrijdagmorgen door Radio 1 werd opgebeld. Het gesprek dat ik met Jan Hautekiet had, gevolgd door het door Lieven Tavernier gecreëerde, maar eerst door Jan De Wilde op plaat vastgelegde lied, hoor je hierna; de laatste zinnen van dit lied werden ook deze keer werkelijkheid:

 

Je ziet, deze zomer was er zowel een van nostalgisch terugblikken met bovenstaande songs als het blijven timmeren aan de weg met m’n columns rond Nietzsche en Wieman, die je ook op deze website terugvindt.

Trackback

2 comments untill now

  1. Kristien.roels @ 2018-09-11 16:05

    bedankt Johan, vooral voor het verhaal van
    Gustaaf Rieberghe en Metje Maria.

    groeten
    je zus Kristien

  2. Johan Roels @ 2018-09-13 08:18

    Graag gedaan Kristien,

    Het is inderdaad een verhaal om levendig te houden bij onze kinderen en kleinkinderen.

    Lieve groeten,
    Johan

Add your comment now