Donderdag 14 april 2016 had de dertiende bijeenkomst van het Cruciale Dialogen Gezelschap plaats. Van de negentien deelnemers – een diende spijtig genoeg te elfder ure, door een overlijden in de naaste familie, af te haken – waren er zes nieuwe leden. Het was hartverwarmend om te zien hoe snel ze in de groep werden opgenomen en ‘meedraaiden’ alsof het hun n-de deelname was. Deze column serie kan je zien als de weerslag van de inhoud die ik meegaf. De warmte, de sfeer, om maar niet te spreken van: het plezier, de vreugde,  de diepgang van de vele bijdragen van de deelnemers, hun kwaliteitsdialogen en de kwaliteit van spijs en drank @ Ter Heide, … kan onmogelijk in een column weergegeven worden. Je dient om het geheel te kunnen appreciëren het echt zelf in levende lijve te hebben meegemaakt.

Eigenaarschap gedefinieerd

Er bestaan nogal wat definities van het begrip eigenaarschap. De werkzame definitie die ik voor de dertiende bijeenkomst van het Cruciale Dialogen Genootschap koos luidt: “Eigenaarschap is het integreren van zowel leiderschap als het uit te voeren werk in de uitvoerenden.”[i] Deze serie columns rond Eigenaarschap en Creatieve wisselwerking is sterk geïnspireerd door Peter Block’s boek.

Eigenaarschap begint met de bereidheid verantwoordelijk te zijn voor een groter geheel dan onszelf – voor een organisatie of een gemeenschap. Eigenschap is dienstverlening verkiezen boven eigenbelang: we zijn bereid om echt verantwoordelijk te zijn, zonder dat anderen ons ‘van buiten naar binnen’ beheersen. Dit laatste is het oude ‘command & control’ wat weinig met eigenaarschap te maken heeft.

Eigenaarschap vereist een niveau van vertrouwen dat we gewoonlijk niet hebben. Dit vereist zowel het ontwikkelen van partnerschappen als zelfstandig handelen, een heuse paradox! Gezien afhankelijkheid de antithese is van eigenaarschap is empowerment ‘van binnen uit’ noodzakelijk. Tenslotte steunt eigenaarschap op interafhankelijkheid.

Het gaat fundamenteel over twee keuzes:

Eerste keuze:

De keuze voor partnerschap, hetgeen betekent de controle over te brengen naar de plaats waar het werk gedaan wordt, in plaats van de controle te handhaven als het voorrecht van het management. Implicatie voor het traditioneel management: het partnerschapsidee in teams betekent enerzijds het ‘micro management’ van die teams op te geven en anderzijds de teams te ondersteunen bij het ontwerpen van hun eigen procedures en beleid passend bij hun specifieke situatie.

Tweede keuze:

Is de keuze tussen afhankelijkheid en empowerment ‘van binnen uit’.

Afhankelijkheid steunt op de vooronderstelling dat er mensen aan de macht zijn die weten wat het beste is voor anderen (en dus ook voor diegenen lager in de hiërarchie). Die mensen zijn dan ook verantwoordelijk voor hoe deze laatste zich voelen en voor de hoeveelheid armslag die ze hebben.

Empowerment gaat ervan uit dat het antwoord op de vraag (het probleem, de crisis) in ieder van ons te vinden is. Empowerment gaat er van uit dat de medewerkers – de partners – het beste weten hoe het werk moet worden uitgevoerd teneinde de beoogde doelen te bereiken (binnen het budget, kwaliteitsvol en mét klantentevredenheid). Vandaar dat ik aan het begrip empowerment steeds ‘van binnen uit’ toevoeg. Dit om te duiden dat ik het nieuwe empowerment bedoel. De oude visie van het begrip ‘empowerment’ suggereert dat een persoon – de leider – haar ‘power’ deelt met anderen – de volgers. Dit oude denken is gebaseerd op de aanname dat de macht een ruilmiddel is dat door een persoon aan een andere persoon kan gegeven worden. Ons begrip eigenaarschap is gebaseerd op een andere aanname, met name dat macht niet kan gegeven worden maar enkel kan opgeëist worden. Het wordt opgeëist wanneer we onze gaven en vaardigheden onderkennen en onze competenties en ervaring inzetten op een dappere manier. Hierin volgen we dus Russ Moxley [ii]. Uiteindelijk gaat het om een innerlijke kracht van diep binnen ons, niet een kracht die ons ‘van buitenaf’ gegeven wordt. Wat we dienen te doen is ‘enkel’ het proces waar we mee geboren zijn, Creatieve wisselwerking, van binnen uit beleven. Empowerment is dus een element van Creative Interchange, die eigenlijk ‘The Force’ is waar Yoda het steeds maar over heeft.

 

Doel is om via eigenaarschap (i.e. partnerschap én empowerment ‘van binnen uit’) een organisatie te creëren waarin we geloven, en dat te beschouwen als iets wat we mogen doen en niet wat we moeten doen. Niemand anders zal dat voor ons doen! De fundamentele verandering bij eigenaarschap bestaat uit het transfereren van identificatie en verantwoordelijkheid naar diegenen die de kernactiviteiten uitvoeren.

De oude visie van leiderschap – i.e. het handelen van enkelen die de macht in handen hebben, die de toekomst definiëren, de weg daarheen vastleggen, weten wat voor anderen het beste is en bovendien die anderen controleren – staat deze cultuurtransformatie in de weg.

De essentie van eigenaarschap voor de medewerkers is de keuze voor verantwoordelijkheid en vrijheid, waarbij vrijheid niet alleen statisch maar vooral dynamisch is. De essentie van eigenaarschap voor de leidinggevenden betekent nee zeggen tegen de wens van medewerkers om beschermd te worden én het laten varen van je rechten op controle (van buiten naar binnen).

Eigenaarschap is de medewerkers meer keuze geven in ruil voor een belofte. Er dient dus zowel sprake te zijn van een échte keuze als van een échte belofte. Bij de keuze gaat het op echte zeggenschap te hebben in de manier waarop het werk geleid en uitgevoerd wordt. Bij de belofte gaat het om de resultaten van die activiteiten!

In formulevorm kan dit als volgt uitgeschreven worden:

Eigenaarschap = identificatie met ondernemerschap + verantwoordelijkheid + controle van binnen uit.

En op de vraag: “Wie dient te veranderen, wie dient zich te transformeren?” antwoorden we met volgende quote:

“There is no change, without Personal Transformation”

Edwards Deming

[i] Block, Peter. Stewardship, Choosing Service over Self-Interest, San Francisco: Berret-Koehler, 1993.

[ii] Moxley, Russ S. Leadership and Spirit, Breathing new vitality and leadership into individuals and organizations, San Francisco: Jossey-Bass Inc., 2000

 

Trackback

no comment untill now

Add your comment now