Tagarchief: Yoda

BLIJF WAKKER ! – DEEL XXII

HOE OGENSCHIJNLIJK NIET VERBONDEN IDEEËN VERBINDEN?

“Part of what I liked about my job,” he told NME’s Gavin Martin, walk down the street o their life, and some nights you could just get lost and you’d meet somebody and they’d take you into their life, and it was just sort of… ow, a way of connecting with things.[i] “

–  Bruce Springsteen

Eloïse, Edward en Elvire, in dit deel ga ik het hebben over de eerste voorwaarde van de derde karakteristiekCreatief IntegrerenVerbinden, met name het verbinden van ogenschijnlijk niet (te) verbinden ideeën. De tweede voorwaarde, Creativiteit, zal het onderwerp zijn van het volgend deel (XXIII). Nu kan ik al stellen dat ook deze twee voorwaarden kunnen gezien worden als twee zijden van hetzelfde muntstuk.

Zo is een van de definities van Creativiteit simpel weg het verbinden van zaken die reeds werden gecreëerd. Creativiteit is in wezen ongelimiteerd, niet omdat we creatieve schepsels zijn, maar omdat het vormen van nieuwe combinaties oneindig is.

Dit gezegd zijnde, zal ik in dit deel enkel de Verbinding zijde van het muntstuk belichten.  Daarbij is elke persoon belangrijk. We hebben al gezien dat door Authentieke Interactie, elke persoon zijn uniek perspectief inbrengt en door Waarderend Begrijpen in staat is het unieke perspectief van anderen waarderend te begrijpen, door Creatief Integreren bekwaam is tussen alle informatiestromen en haar of zijn reeds verworven kennis nieuwe verbindingen te vinden (het onderwerp van dit deel dus), daardoor nieuwe inzichten te creëren die dan creatief in de eigen mindset kan geïntegreerd worden. Daardoor bekomen we een rijkere, vollere, nieuwere mindset en bewijzen we dat we – zoals Carol Dweck stelt – een Growth Mindset hebben.

Zelfs de beste ideeën komen als bij toeval of geluk tot stand. Men hoort of ziet iets dat ogenschijnlijk totaal niet verbonden is met waar men mee bezig bent en plots ‘valt onze Frank’. Bij Archimedes gebeurde dat in z’n badkuip, bij Newton zittend onder een appelboom en zo zijn er ontelbare voorbeelden.

Ook voor Steve Jobs was de de essentie van Creativiteit het verbinden van twee (soms) niet gerelateerde zaken. In een interview in Wired Magazine (februari 1996) verwoordde Steve dit als volgt:

Creativity is just connecting things. 

When you ask creative people how they did something, 

they feel a little guilty because they didn’t really do it, 

they just saw something. 

It seemed obvious to them after a while. 

That’s because they were able to connect experiences 

they’ve had and synthesize new things. 

And the reason they were able to do that 

was that they’ve had more experiences or 

they have thought more about their experiences than other people. 

Unfortunately, that’s too rare a commodity.[ii]

De bedoeling van dit en de volgende delen is jullie, Eloïse, Edward en Elvire, die basiscondities van Creatief Integreren te leren ontdekken en bovendien bijhorende vaardigheden aan te reiken, waardoor – op voorwaarde dat ze door jullie, worden eigen gemaakt – creativiteit voor jullie geen ‘too rare a commodity” zal zijn.

Het hebben van ideeën

Je kunt ideeën enkel verbinden wanneer die voorhanden zijn. En dat het hebben van ideeën niet zo vanzelfsprekend is, dan dat we misschien wel denken, geeft volgende quote aan:

Man can live without air for a few minutes, 

without water for about two weeks, 

without food for about two months, and … 

without a new thought for years on end 

Kent Ruth[iii] 

Het niet hebben van ideeën is inderdaad niet direct levensbedreigend. Maar indien we kwaliteitsvol willen overleven, dan is het hebben van ideeën wel de boodschap. Het kwaliteitsvol overleven heeft veel te maken met het creatief oplossen van problemen die het leven stelt. En elke oplossing start met een idee. Zo simpel is het. 

Enerzijds noemt Stephen Covey een idee “the first act of creation”[iv] [waarbij de tweede ‘act of creation’, dit idee een fysieke, waarachtige vorm geven is] en anderzijds zei Pablo Picasso ooit: “Every act of creation, is first an act of destruction.”[v] Ook hier hebben beiden gelijk: men kan maar echt iets nieuws beginnen creëren wanneer men de oude mindset verlaat. 

Ook is het zo dat men uiteindelijk op het eind deze fase een keuze zal moeten maken. Men kan namelijk niet alle goede ideeën verwezenlijken, daar hebben we nu eenmaal niet de middelen voor. Volgens Daryl R. Conner ligt daar het verschil tussen wat hij ‘winners’ en ‘losers’ noemt[vi]. Winnaars zijn volgens hem die individuen of organisaties die hun veranderingsprojecten tot een goed eind brengen. Dit is, nog steeds volgens Daryl, succesvol en binnen de vooropgestelde tijds- en budgetafspraken. Losers zijn dan die individuen of organisaties die daar niet in slagen. Die veranderingsprojecten worden niet succesvol afgerond of veel te laat en het toegestane budget wordt substantieel overschreden. Met dezelfde middelen kan men zowel een winnaar als een verliezer zijn. Waar ligt dan het verschil, indien het niet aan de middelen ligt? Wel, de verliezers kiezen niet tussen hune goede ideeën en voeren ze alle uit. Maar daar zijn hun middelen niet toereikend voor. Ze verliezen in feite middelen (tijd, geld en mankracht) in het trachten veranderingen door te voeren die niet slagen. Winnaars daarentegen kiezen vooraleer veranderingen te starten die paar veranderingen die ze wel tot een goed einde brengen. Binnen tijd en budget en zijn dan weer tijdig klaar om een nieuw veranderingsproject te overwegen. 

Kiezen voor een paar ideeën wil ook zeggen dat men afscheid neemt van andere ideeën. Ook het zo geroemde ‘gezond verstand’ vertelt ons dat we de toekomst enkel met nieuwe ideeën kunnen creëren en ook dat we die ideeën wel correct moeten omzetten in de werkelijkheid. 


De waarde van ideeën vindt men terug in volgende quote van Mark Fritz: “Het wiel, de drukpers, de gloeilamp, penicilline, de transistor, en elke andere grote uitvinding, ontdekking of vooruitgang startte met een basisidee”:

The wheel, the printing press, the light bulb, penicillin, the transistor, 

and every other great human invention, discovery, or social advance 

started with a basic idea.[vii]

– Mark Fritz

Wat is een idee?

Jack Foster beschrijft in zijn boek ‘How to get ideas’[viii] hoe anderen in de literatuur het begrip idee definieerden.  De definitie die Jack Frost zelf prefereert, omdat het de basis van z’n boek weergeeft, is de volgende:

An idea is nothing more nor less than 

a new combination of old elements.[ix]

James Web Young

Zowat alle definities die Foster citeert komen erop neer dat nieuwe ideeën steeds een combinatie zijn van elementen van andere, reeds bestaande ideeën. 

Uit de definitie van het begrip idee in woordenboeken kan men afleiden dat ideeën van mensen afkomstig zijn (en dus niet van machines of computers). Zo kan men in de van Dale vinden:

idee (het; o; meervoud: ideeën)

in de geest gevormde voorstelling; = denkbeeld: hij houdt er rare ideeën op nageen idee! ik weet het niet

mening

inval, plan

Het idee is dus ook een inval en dat is, nog steeds volgens van Dale, een (plotseling) opkomende gedachte. Let in bovenstaande opsomming ook op het gebruik van de begrippen ‘geest’, ‘mening’ en ‘inval’. C,omputers hebben tot nog toe geen ‘geest’, noch een ‘mening’ en geen ‘invallen’. Daarom ook heeft het computer jargon uitdrukkingen als ‘garbage in is garbabe out’ (een idioom met vele vaders[x] ) en ‘ rubbish in is rubbish out’ (als de data die in een computer gevoerd worden niet correct zijn, dan zal het resultaat ook niet correct zijn, hoe gesofisticeerd het programma of de formule ook mag zijn). 

Dus zou men kunnen besluiten dat nieuwe ideeën voortspruiten uit een mentale activiteit waarbij bestaande kennis, informatie, feiten of ideeën worden gecombineerd en herschikt zodat ze finaal een nieuw idee vormen. Elke gezonde persoon combineert als het ware in zijn brein idee A met idee B om te komen tot idee C, dat hij dan verwoordt.

SSD:Users:LCCB:Desktop:Schermafbeelding 2019-02-20 om 06.37.59.png

Het is vaak ook zo dat personen zich niet kunnen herinneren welke exacte geestelijke activiteiten (de + en = in bovenstaande tekening) hebben geleid tot de creatie van het idee. Veel managers hebben het daar moeilijk mee. Omdat dit voor het management niet bruikbaar is, want processen die grotendeels onbekend zijn, kunnen door hen niet worden bestudeerd, verfijnd en vooral gecontroleerd worden. Ook in het begin van deze eeuw is management nog veel in het ‘van buiten naar binnen controle’ bedje ziek!

Eloïse, Edward en Elvire, in de context van deze reeks behandelen wij de ideeën die nodig zijn om problemen op te lossen of om uitdagingen te grijpen teneinde jullie te helpen te kunnen groeien naar het door jullie gewilde niveau. 

We are often better served by connecting ideas

than we are by protecting them[xi]

Steven Johnson

Ideeën moeten dus vrij gedeeld worden, zo kunnen ze elkaar bevruchten.

Ideas are like rabbits. 

You get a couple and learn how to handle them, 

and pretty soon you have a dozen. 

John Steinbeck

Bovenstaande quote geeft wel een paar voorwaarden weer:  moet eerst ideeën hebben én dan moet men leren ze goed te behandelen. En dat laatste is niet steeds het geval. Herinner jullie, Eloïse, Edward en Elvire, maar de afknalzinnen waarmee ideeën soms genadeloos (figuurlijk) worden afgeknald (zie Deel XV). We kunnen dus stellen dat zonder mensen er geen ideeën zijn en dat men er dient voor te waken dat a) ideeën niet worden ‘afgeschoten’ en b) die ideeën ‘goed behandeld worden’.

In heel wat management boeken en dito artikels heeft men het vaak over ‘out-of-the-box’ denken. Ook in verband met het hebben van ideeën zou men, volgens die management goeroe’s, zich die vaardigheid dienen eigen te maken. Ik heb een lichtelijk andere mening, opgedaan door jarenlange ervaring:

Men dient niet zozeer ‘out-of-the-box’ te denken, 

beter is het de eigen box doorlatend te maken

voor ideeën van anderen en

 met die anderen, uitgaande van alle ideeën, 

zowel de eigen ideeën als die van anderen, 

nieuwe en krachtige ideeën te creëren.

Johan Roels

Het is dus een kwestie van het eigen denkkader ‘permeabel’ te maken voor de ideeën van anderen, die waarderend te begrijpen en dan creatief te integreren, en met alle ideeën, samen met die anderen, iets beter, voller, grootser creëren. Dit is het synergetisch voordeel van Creatieve wisselwerking.

In z’n boek van ‘How to Get Ideas’ verwijst Jack Foster naar het boek ‘The Predator of the Universe: The Human Mind’ waarin de auteur, Charles S. Wakefield, de serie mentale fases opsomt die een creatieve actie beschrijft. Die gedachtegang deed mij direct aan het creatief wisselwerkingsproces denken:

  1. Men dient zich helder bewust te zijn van het probleem (Helder Bewustzijn, deel II);
  2. Men dient het probleem goed te definiëren (Authentieke Interactie, deel VI);
  3. Men dient een verzadiging in het probleem en de feitelijke gegevens eromheen te bekomen (Waarderend Begrijpen, deel XIV)
  4. Men dient een incubatieperiode met reflectie toe te passen (midden van het Cruciale Dialoogmodel, deel XX);
  5. Dan doet zich een explosie voor – het geestelijk inzicht, de plotselinge sprong van de logica, buiten de normale stap voor stap voortschrijden om te komen tot normale oplossingen (Creatieve Integratie, deel XXI)[xii]

Die ‘explosie in de geest’ is wat Archimedes ‘Eureka!” deed roepen en is dus de plotse geboorte van een uniek idee. En, John Steinbeck’s quote in gedachten, dan zijn we er nog niet. We dienen die ideeën ‘goed te behandelen’!

Hoewel de creatie van het idee vaak individueel is en ook wel ‘fuzzy’, bestaan er toch een hele reeks technieken om wat in de literatuur ‘idea generation’ genoemd wordt, te stimuleren. In deze reeks heb ik, de voor mij krachtigste vaardigheden, overgenomen en verfijnd teneinde ons doel, Creatieve wisselwerking, te bereiken. Dus daarover later meer.

Het verbinden van ideeën

Deze karakteristiek stelt dus dat de ideeën niet alleen geuit dienen te worden maar ook samengevoegd tot een nieuw, beter en groter idee. Nogmaals, verbinden gaat over het synergetisch verbinden van ideeën. 

Hoewel het idee veelal voorkomt uit een AHA effect is dat niet voldoende om het idee dan ook werkbaar te laten zijn:

Great things are not done by impulse, 

but by a series of small things brought together. 

Vincent Van Gogh 

Verbinden is dus het sleutelwoord. Informatie is er, door het goed beleven van de eerste karakteristiek Authentieke Interactie en die is, met de hulp van de tweede karakteristiek Waarderend begrijpen, bovendien goed begrepen. Er is vaak meer dan genoeg begrepen informatie, daar ligt de moeilijkheid niet. Waar het in de derde karakteristiek Creatief Integreren om draait is hoe we die informatie, kennis en ervaring combineren tot nieuwe ideeën. 

Ideeën kunnen ook gezien worden als data en informatie en om te komen tot wijsheid zijn in feite in de derde karakteristiek Creatief Integreren ook de twee vorige – Authentieke Interactie en Waarderend begrijpen – aan zet. Dit om het complexe en oneindige karakter van Creatieve wisselwerking nog maar eens te onderstrepen. En omdat beelden (soms) meer zeggen dan woorden, hier een paar illustraties die een en ander duidelijk, voor mij dan toch, weergeven.

Het eerste beeld, oorspronkelijk van Hugh McLeod[xiii], geeft duidelijk weer dat om ideeën vruchtbaar te maken men ze dient te verbinden. In feite zijn ook hier de verbindingslijnen een metafoor voor Creatieve wisselwerking!

Dit beeld werd nadien uitgebreid door David Somerville[xiv], en zou kunnen dienen als illustratie van deze reeks ten behoeve van jullie, Eloïse, Edward en Elvire:

Data komt naar ons toe in een overweldigende hoeveelheid. Men dient zich echter van deze data helder bewust te zijn opdat ze informatie zouden kunnen worden. Dit komt overeen met de eerste karakteristiek van Creatieve wisselwerkingAuthentieke Interactie. Die informatie, dient na waarderend begrepen te zijn, creatief geïntegreerdte worden. Daartoe dient de informatie (de ideeën in dit geval) met elkaar verbonden te worden, waardoor patronen herkenbaar kunen worden, waardoor kennis wordt gecreëerd. Kennis is opgenomen, relevante informatie. En boven kennis staat inzicht en wijsheid, want deze zijn niet alleen relevant, ze geven ook richting aan. Ze helpen om uiteindelijk te kiezen tussen de synergetisch verbonden ideeën. Dat dit alles de indruk geeft dat een en ander hard werken is, wel dat is niet alleen een indruk, het is de realiteit. Dat dit reeds onderkend werd in de oudheid, getuigt volgende qoute van Aechylus uit z’n Griekse tragedie Agamemnon:

 “Wisdom comes through suffering.
Trouble, with its memories of pain,
Drips in our hearts as we try to sleep,
So men against their will
Learn to practice moderation.
Favours come to us from gods.” 

Terug nu naar Creatieve wisselwerking en het oplossen van problemen en/of het grijpen van kansen. Acties die er daadwerkelijk zullen voor zorgen dat we komen waar we wezen willen. En dat start met het verbinden van werelden, die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben, en aldus nieuwe werelden creëren. Dat is waar het om gaat! Dit vereist dat we gebaande paden verlaten en dat we onze mindset vernieuwen.

Problems cannot be solved 

within the framework in which they were created. 

Albert Einstein 

Hiervoor is inzicht en moed nodig. Het inzicht van wat er werkelijk gaande is, hebben we gekregen door Communicatie en Appreciatie en door Imaginatie krijgen we inzicht in de mogelijke wegen voor de toekomst. De moed zal verzameld en op peil gehouden moeten worden in de vierde fase: Transformatie

Wat het verbinden van ideeën betreft, dient men twee algemene principes voor ogen te houden. Het eerste principe hebben we reeds vernoemd: een idee is op zich een nieuwe combinatie. Het tweede principe stelt dat de bekwaamheid nieuwe combinaties te ontdekken, verhoogd wordt door de bekwaamheid onderlinge relaties tussen de elementen te zien, op te krikken.

Francis H. Cartier zag het zo: “There is only one way in
 which a person acquires a new idea: by the 
combination or association of two or more ideas he already had into a new juxtaposition in such a
 manner as to discover a relationship among them of
which he was not previously aware.”[xv]

Het aantal verbindingen is ontelbaar! Elk probleem heeft daardoor ontelbare oplossingen. En toch zijn we meestal op zoek naar die éne, zaligmakende oplossing. Dit komt omdat we door onze opvoeding geconditioneerd zijn om die oplossing te vinden. Ook op school worden we steeds maar weer als het ware gedwongen om die ene oplossing te vinden. Tegenwoordig wordt nogal veel gebruik gemaakt van de ‘multiple choice’ aanpak. Meerdere mogelijke oplossingen op de toets- of examenvraag worden voorgeschoteld en … er is maar één juist antwoord. Of de zo verfoeilijke gesloten ‘goed of fout’ vragen, terwijl in werkelijkheid m.i. alleen een luide JA! het correcte, duale en ‘het één en het andere’ antwoord is. Het nadeel van deze gesloten mindset is dat volgende aanname er ingesleten wordt: elk probleem, elke vraag heeft één perfect antwoord. Het gevolg daarvan is dat wanneer dit perfect antwoord niet snel gevonden wordt men het veelal opgeeft.

Eloïse, Edward en Elvire, hierna volgen een paar van mijn overtuigingen in dit kader:

  1. Elke vraag, elk probleem heeft meerdere oplossingen;
  2. Elke goede oplossing is een synergie van ideeën;
  3. Die synergie ontstaat door de verbindingen tussen die ideeën te ontdekken die uiteindelijk een idee van het “1+1=3” gehalte creëren;
  4. Elk gezonde geest is bekwaam om betreffende elke vraag of probleem meerdere ideeën te genereren en meerdere verbindingen te ontdekken.

We dienen enkel te geloven:

  1. dat die, ideeën, verbindingen en dus oplossingen er wel degelijk zijn; 
  2. in ons zelf, dus in onze Originele Zelf.

Kortom, men dient enkel in de kracht van Creatieve wisselwerking te geloven. Of, zoals Yoda, Edward, in ‘The Force’!

Eloïse, Edward en Elvire, “May the Force be with you![xvi]


[i] Andy Gill. Bruce Springsteen: The man, the music, the politics…the Boss, https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/bruce-springsteen-the-man-the-music-the-politicsthe-boss-1719354.html (retrieved feb 2019)

[ii] Gary Wolf. Steve Jobs: The next insanely great thing, Wired 4.O2, februari 1996: https://www.wired.com/1996/02/jobs-2/

[iii] Ken Ruth, als geciteerd door Brian Scott Glasmann in diens PhD dissertatie: Improving Idea Generation and Idea Management in order to better manage the fuzzy front end of innovation. Purdue University, West Lafayette Indiana, Mei 2009, Bladzijde 9.

[iv] Stephen R. Covey. The 7 Habits of Highly Effective People. Powerful Lessons in Personal Change. New York, NY: Fireside. 1990, bladzijde 99.

[v] https://www.quotes-clothing.com/every-act-creation-first-destruction-pablo-picasso/ (geraadpleegd op 24 februari ’19)

[vi] Daryl R. Conner. Managing at the speed of Change: How Resilient Managers Succed and Prosper Where Others Fail.  New York, NY: Villard Books, a division of Random House, Inc. 1993. Bladzijde 90.

[vii] Mark Fritz, als geciteerd door Brian Scott Glasmann in diens PhD dissertatie, Op. cit. bladzijde 10.

[viii] Jack Foster, How to Get Ideas, San Francisco, CA: Berret-Koehler Publishers, Inc. 1996. Bladzijde 13.

[ix] James Webb Young. A Technique for Getting Ideas, New York, NY: McGraw-Hill Professional, 2003, bladzijde 15

[x] https://www.atlasobscura.com/articles/is-this-the-first-time-anyone-printed-garbage-in-garbage-out (geraadpleegd op 24 februari ’19)

[xi] Steven Johnson, Where Good Ideas Come From: The Natural History of Innovation. New York, NY: Riverhead Books, 2010.

[xii] Charles S. Wakefield als geciteerd door Jack Foster, How to Get Ideas, Op. Cit. Bladzijde 4.

[xiii] https://twitter.com/hughcards/status/423952995240648704 (geraadpleegd op 24 februari ’19)

[xiv] http://effectivelearninginstructionaldesign.com/blog/idt/learning-from-information-to-knowledge/ (geraadpleegd op 24 februari ’19)

[xv] Francis H. Cartier als geciteerd door Jack Foster, Ibid, Bladzijde 16.

[xvi] http://www.creativeinterchange.be/?p=822 (geraadpleegd op 24 februari ’19)

BLIJF WAKKER ! – deel xx

WAT TE DOEN MET HET NIEUWE INZICHT/DE GEDEELDE MENING?

The soul is a stubborn thing. Doesn’t dissipate so quickly. Souls remain. They remain here in the air, in empty space, in dusty roots, in sidewalks that I knew every single inch of like I knew my own body, as a child, and in the songs that we sing, you know. That is why we sing. We sing for our blood and for our people, because that’s all we have at the end of the day – each other and, maybe that’s what I’m looking for when I go down there, I just want to commune with the old spirits, stand in their presence, feel their hands on me. One more time. 

Um, anyway, once again I stood in the shadow of my old church ya know, you know what they say about Catholics – yeah, there’s no getting out. Nah, no, they gotcha, they gotcha, the bastards got ya when the getting was good. They did their work hard and they did it well, ‘cause the words of a very strange but all too familiar benediction came back to me that evening, and I wanna tell you these were words that as a kid, I mumbled these things, I sing-songed them, …. 

But for some damn reason, as I sat there on my street that night, you know, mourning, mourning my old tree, and once again surrounded by God, those were the words that came back to me and they flowed differently .

 “Our Father who art in heaven, hallowed be thy name. 

Thy kingdom come, thy will be done, on Earth as it is in heaven. Give us this day, just give us this day and forgive us our sins, 

our trespasses, as we may forgive those who trespass against us, 

lead us not into temptation but deliver us from evil, all of us, forever and ever, Amen”. 

And may God bless you, your family, and all those that you love. And thanks for comin’ out tonight.[i]

Bruce Springsteen – Springsteen on Broadway – Born to Run (Intro) – 2018 

Eloïse, Edward en Elvire, indien we de eerste twee karakteristieken van het Creatief wisselwerkingsproces (Authentieke Interactie en Waarderend Begrijpen) ten volle beleven, bekomen we ofwel een nieuw inzicht betreffende de werkelijkheid of, in geval van een dialoog, een gedeelde mening. “Wat nu?” is de vraag die zich opdringt.

Wel, men dient vanuit dit inzicht, die gedeelde mening, beslissingen te nemen met betrekking tot het persoonlijk en/of collectief handelen. Deze gedeelde mening is inderdaad de voedingsbodem voor de volgende karakteristieken van het Creatief wisselwerkingsprocesCreatieve integratie (3dekarakteristiek) van de mogelijke creatieve ideeën met betrekking tot het handelen en de keuze van wat men effectief zal doen, dus welke creatieve oplossingen men werkelijk zal uitvoeren. Daarna volgt normaal het uitvoeren van die keuze (het doen). Dit is de actie die uiteindelijk leidt tot Continue Transformatie (4dekarakteristiek).

In het openingscitaat van dit deel, uit de show ‘Springsteen on Broadway’, komt Bruce Springsteen op het einde van z’n meer dan twee uur durende monoloog, doorspekt met vijftien van z’n songs, tot het inzicht dat hij a) dankbaar is voor wat hij heeft bereikt en b) diegenen die opgedaagd zijn om naar hem te luisteren, grote dank verschuldigd is. In het verhaal dat hij op dat moment aan het vertellen is, staat hij figuurlijk in de straat waar het leven voor hem begon (Freehold, New Jersey, USA). Meer bepaald bij de resten van ‘zijn’ verdwenen gigantische boom die er desondanks nog steeds is. Hij begrijpt waarderend dat hij veel heeft om dankbaar voor te zijn. En dan spreekt Bruce een gebed uit. Een gebed dat hij misschien al tientallen jaren daarvoor niet meer gebeden had. Avond na avond, sluit Springsteen z’n 236 shows af met het ‘Onze Vader’.

Steeds zal het nieuw inzicht ingebed dienen te worden in het gecreëerde zelf, waardoor dit op een ‘hoger’ peil wordt getild. Bruce bereikt dit door het herhalen van een gedrag, in dit geval het dankbaar bidden van een ‘Onze Vader’, totdat het een gewoonte geworden is. Anders gesteld, het nieuwe inzicht dient in het gecreëerde zelf te worden geïntegreerd waardoor die gecreëerde zelf evolueert in de richting van het Originele Zelf. Het bekomen van een nieuw inzicht staat gelijk aan leren en wat werd geleerd dient ook vastgehouden te worden. Het inzicht is een doorbraak en ik gebruik hierbij graag een metafoor uit het tennisspel. Het is niet omdat een speler een ‘break’ forceert dat zij of hij die steeds vasthoudt. De tegenspeler kan namelijk direct de ‘break’ ongedaan maken. In het geval van Creatieve wisselwerking is de tegenspeler het tegenwerkend proces dat ik de Vicieuze Cirkel heb genoemd.

Wanneer het gaat om het beantwoorden van een cruciale vraag of het oplossen van een probleem geeft het bekomen van een gedeelde mening in feite enkel de verzekering dat we de vraag of het probleem gezamenlijk waarderend begrepen hebben. Deze gedeelde mening ligt dan aan de basis van een emotie, die dan weer aan de basis kan liggen van de beslissing tot actie. Actie die dan op haar beurt, als alles goed gaat, leidt naar de uiteindelijke, gewilde, transformatie. De emotie komt voort uit het verschil tussen de gewenste werkelijkheid en de huidige, net ten gronde waarderend begrepen, werkelijkheid. 

Het gaat hier uiteraard over mezelf, de ‘eigenaar van het probleem’ en de volgende vraag: “Wat is mijn relatie met het probleem, met de vraag?” Het gaat hier dus over een verbindingsvraagstuk. Zolang de eigenaar van het probleem een uiterlijke relatie met het probleem heeft, is zij of hij geen echte eigenaar. Het is niet omdat men een gedeelde mening met betrekking tot het probleem bekomen heeft, dat de eigenaar van het probleem ook geneigd is het voortouw te nemen. Geloof mij vrij, Eloïse, Edward en Elvire, elk probleem heeft ten minste één vader, maar niet elke vader erkent zijn kind. De eigenaar van het probleem dient het probleem niet alleen te onderkennen, zij of hij dient ook te erkennen dat zij of hij zelf het probleem mede veroorzaakt heeft of ten minste in stand houdt. Vaak heeft de eigenaar in het begin een afstandelijke relatie met het probleem. Dit duidt op een zeker vermijdingsgedrag. 

Langzamerhand echter gaat de eigenaar van het probleem, indien hij er niet van wegvlucht, inzien dat zijn waardeoordelen, zijn denkkaders, zijn modellen en paradigma’s, zijn doelstellingen én zijn gedrag te maken hebben met het probleem dat zich zogezegd buiten haar of hem voordoet. Men wordt er zich van bewust dat men niet alleen een probleem heeft, men wordt zich ook bewust dat men ofwel het probleem mede veroorzaakt heeft, in stand houdt of zelfs beide. In dat geval wordt het haar of hem duidelijk dat het probleem enkel kan worden opgelost wanneer zij of hij ook zelf verandert: haar of zijn concepten en denkkader (dus attitudes), wensen (dus gevoelens), het maken van keuzes en uiteindelijk het uitvoeren van die acties (het doen, het gedrag). 

De relatie met het probleem kan kortstondig of langdurig zijn. Ideaal komt de relatietijd overeen met de tijdsduur van het probleem. Dit is uiteraard ook zo met vragen: er zijn vluchtige vragen, moeilijke vragen en levens- of kernvragen. Kernvragen kunnen van grote betekenis zijn voor de ontwikkeling van de persoon, een team of een organisatie. Ten minste wanneer men met die vragen weet te leven. Dit houdt in dat men elke neiging om snel een antwoord te vinden op een kernvraag dient te onderdrukken. Bij de kernvraag is het zo wijdverspreide ‘jump to conclusion’ gedrag zeker uit den boze. Het lang genoeg streven naar een gedeelde mening is soms pijnlijk en het werkt steeds verwarrend. Charlie Palmgren leerde mij dit te zien als het leren leven in het onzekere; dit is het leren tolereren van ambiguïteit. 

Anders gesteld wil dit zeggen dat wij noch mogen vluchten in een voor de hand liggende oplossing, noch van de vraag zelf mogen wegvluchten. De vraag moet dus én open én levendig in de ‘geest’ gehouden worden.

Twee mogelijke reacties op de Gedeelde Mening 

De Gedeelde Mening veroorzaakt een emotie en die emotie kan klein of groot zijn. De grootteorde van de emotie wordt rechtstreeks veroorzaakt door het verschil tussen droom (de gewenste situatie) en werkelijkheid (de huidige situatie). Wij gaan er hierbij vanuit dat men ook een gedeelde mening gevormd heeft met betrekking tot de droom, zijnde de gewenste werkelijkheid. Die men niet alleen wenst maar ook effectief wilt.

De twee grootteordes van de emotie, en daardoor de veranderingsbereidheid, zijn afhankelijk van het hierboven geschetst verschil:

  1. Het verschil is klein, waardoor de emotie niet noemenswaardig groot is.
  2. Het verschil is groot, waardoor de emotie groot is.

De emotie is verwaarloosbaar

De emotie is dus verwaarloosbaar wanneer het verschil tussen de gewenste situatie en de huidige niet groot is. Dan kan men beslissen dat met eigenlijk kan leven met de huidige situatie en mede daardoor zal de kleine emotie meestal niet aan de basis liggen van enige actie. Het oordeel is gevormd en geeft geen aanleiding tot actie. Er is dus geen sprake van een transformatie en alles blijft bij het oude. De bestaande situatie wordt met andere woorden ten volle aanvaard. 

Let wel, ook het inschalen van het verschil tussen droom en werkelijkheid kan danig ingekleurd zijn, waardoor men eventueel het verschil onderschat, waardoor dan weer de emotie verwaarloosbaar is en er geen actie wordt genomen. Dit kan later zuur opbreken. Men doet niets om het initieel ‘klein’ verschil weg te werken, waardoor het ongemerkt groter wordt, totdat men er niet meer naast kan kijken. De energie die dan nodig is, om het verschil tussen droom en werkelijkheid te overbruggen, zal groter zijn, dus meer kosten. Bloed, zweet en tranen zijn dan ons deel.

Indien met het verschil goed inschat, zou men kunnen de indruk hebben dat al die moeite, om tot een gedeelde mening te komen, voor niks nodig is geweest. Dit is allerminst het geval, Het voordeel van de inspanning is dat men er wel heeft over nagedacht en dat een en ander ten gronde werd besproken. Na waarderend begrijpen beslist men om geen verandering na te streven. En in geval van een werkelijk klein verschil, is dat een legitieme beslissing. Het heeft inderdaad weinig zin zich in te spannen om een transformatie door te voeren die onbelangrijk is.

De emotie is groot

Indien de emotie groot is, dan is de creatiespanning van dezelfde grootteorde. Men wenst de afstand tussen de huidige situatie en de gewenste te dichten. In feite komt dit neer op het beantwoorden van een nieuwe cruciale vraag: “Hoe kunnen we de huidige situatie, die we net waarderend begrepen hebben, transformeren in de gewenste situatie?” We verlangen dus iets wat er nog niet is. We wensen dit verlangen te lenigen. Nogmaals, er is een wezenlijk verschil tussen de huidige gepercipieerde realiteit en de gewenste toekomstige realiteit. En dit verschil, dat we eerder de creatiespanning hebben genoemd, levert de nodige energie om in actie te schieten. In feite wordt de emotie omgezet in de energie die de transformatie zal aandrijven. Het is de spanning tussen de twee die dient omgezet te worden in de transformatie beweging, waardoor het wensennu wel degelijk omgezet wordt in het willen

GEWILDE REALITEIT

HUIDIGE REALITEIT

Uiteindelijk neemt men, wanneer de emotie en dus het verschil tussen de huidige realiteit en de gewenste, nu echt gewilde, realiteit groot is, het besluit én de beslissing om het veranderingsproces in te zetten. 

En wanneer het gaat om een collectief transformatie proces lijk het mij niet onnuttig een quote van Machiavelli in herinnering te brengen:

And it ought to be remembered 

that there is nothing more difficult to take in hand, 

more perilous to conduct, or more uncertain in its success, 

then to take the lead in the introduction of a new order of things. 

Because the innovator has for enemies 

all those who have done well under the old conditions, 

and lukewarm defenders in those who may do well under the new[ii].

Nicolò Machiavelli

Transformatie van de persoonlijke Mindset

En wanneer het gaat om de transformatie van de eigen Mindset en dus van het eigen gedrag, dan is men zo wie zo verplicht het leiderschap van de verandering (de nieuwe orde der dingen) op zich te nemen. En dan is men de vernieuwer die soms zichzelf tegengewerkt door de eigen weerstand tegen verandering (want de huidige toestand heeft haar of hem toch veel opgebracht; zie ook bovenstaande Machiavelli quote). Die weerstand wordt uiteraard veroorzaakt door de Vicieuze Cirkel en versterkt door het ‘lukewarm’ vertrouwen in het Creatief wisselwerkingsproces.

Transformatie van de eigen Mindset kan vergeleken worden met de schoonmaak van het gekleurd bewustzijn. Men dient oude kleuren te vervangen door nieuwe heldere kleuren. Men dient zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen leven. Men dient er zelf bewust voor te kiezen. Daar is moed voor nodig, wetende dat het een moeilijk transformatieproces wordt, en daarvoor is dan weer doorzettingsvermogen en geduld nodig. Dit transformatieproces bespreek ik uiteraard in de volgende delen van deze reeks.

We don’t have to do all of it alone. 

Were were never meant to [iii].

Brené Brown

Eloïse, Edward en Elvire, ook een persoonlijk ontwikkelingsproces op de juiste manier doormaken, kan men niet alleen. Iedereen, ook ik, heb hierbij hulp nodig. Gelukkig heb ik die gekregen van mensen om mij heen, zoals jullie. Bovendien heb ik, door die ontmoetingen, de kracht – The Force zegt Yoda – van Creatieve wisselwerkingondervonden. We hebben daarbij geluk. We zijn enerzijds met dat proces geboren en anderzijds omvat het de nodige vaardigheden om op een creatieve manier door de transformatie te gaan. 

Wij zijn zowat halverwege van onze ‘Blijf Wakker !’ serie. Dus hebben we al een reeks van deze vaardigheden besproken. Hoewel ik ze een voor een beschrijf, en daardoor de indruk gewekt wordt dat ze in serie – keurig na elkaar, de één na de ander – dienen toegepast te worden, is de werkelijkheid heel wat chaotischer. Alle acht voorwaarden en zestien vaardigheden worden kris kras door elkaar ingezet. Met andere woorden, ook in de rechter lus van het Creatief wisselwerkingsproces, komen de basisvoorwaarden en vaardigheden van de linker lus aan bod. Het leven is inderdaad veel complexer dan een lineaire opeenvolging van het inzetten van voorwaarden en vaardigheden.

Het gaat tenslotte over het continu transformerenvan het gecreëerde zelf in de richting van het Originele Zelf, vandaar dat ik voor het ‘oneindig’ teken (‘infinit’) gekozen heb als basis voor het Cruciale Dialoogmodel.

Transformatie van de collectieve Mindset

Eloïse, Edward en Elvire, er hangt veel af van de organisatie waar die transformatie dient te gebeuren. In ondernemingen is het meestal zo dat iedere ingrijpende verandering gestart wordt vanuit het topmanagement. Diegene die verandering “aanprijst” aan dit topmanagement noemen we de advocaatvan het veranderingsproces. Deze advocaatgebruikt de Gedeelde Meningom de topmanager duidelijk te maken dat een transformatie zich opdringt. Duidelijker gesteld: de topmanager, die ik de sponsornoem, dient zich, met de hulp van de advocaat, te realiseren dat de huidige manier van handelen zal leiden tot niet-competitiviteit en nu reeds méér kost dan de voorgestelde verandering.

Niet alleen dient de advocaatde huidige realiteit duidelijk te schetsen, ook de gewenste, toekomstige werkelijkheid dient klaar en duidelijk overgebracht te worden. 

Uiteindelijk dienen er acties genomen worden. Daartoe zijn middelen (waaronder mankracht, geld en tijd) nodig. Daarom juist noem ik de topmanager sponsorvan het veranderingsproces. Er moet bovendien engagement opgebouwd worden voor de gewenste situatie. Dit engagement dient doorheen de ganse organisatie gedragen worden te worden. Het lijnmanagement dient hun engagement om te zetten in reële vastberadenheid. De leden van het lijnmanagement noem ik co-sponsors.

De sponsoren co-sponsorszijn uiterst belangrijk gedurende het veranderingsproces. Indien deze hun rol niet goed genoeg spelen, is de kans groot dat de onder­neming te maken krijgt met het zwarte gatfenomeen. Deze uitdrukking is ontleend aan de astrofysica. Het wordt gebruikt om de gebie­den in de ruimte aan te duiden waar de aantrekkingskracht zo sterk is dat alles, licht inbegrepen, er wordt ingezogen.

Nog steeds is één van de bedrijfsziektes dat het management wel praat over een ingrijpende verandering van de organisatie, maar dat er van die verandering zelf weinig of niets terechtkomt. Het grootste probleem bij de sponsoris dat hij veelal aan anderen de opdracht geeft hun gedrag te veranderen en het zelf niet doet. Het is anderzijds meestal ook zo dat de boodschap niet terechtkomt waar ze zou moeten terechtkomen doordat de onderscheiden managementniveaus deze tegenhouden of vervormen. Anders gesteld, de ondersteunde co-sponsorsgeven ‘niet thuis’. Zij zijn, vooral door niet correct doorgeven van de boodschap van de sponsorof het functioneren als terugslagklep voor de ‘stijgende’ informatie naar die sponsortoe, zelfs meestal de hoofdverantwoordelijken van het zwarte gat.

Wanneer de inspanningen om de verandering door te voeren in het zwarte gatverdwij­nen, kan de prijs heel hoog zijn. Enerzijds bekomt men de gewenste veran­dering niet en anderzijds verliest het management het ver­trou­wen van de medewer­kers, die ikacteursnoem. Anders gesteld, de managers verlie­zen hun geloofwaardigheid. De uitvoerenden (de acteurs, vandaar de letter A in onderstaande tekening) verliezen hun geloof in het leiderschap van de sponsor(de S in de tekening), wat dan aanleiding geeft tot een BOHICA (Bent Over Here It Comes Again) of, in het Nederlands, een KWAKKEL (Kopje Weg Alweer Kilo’s Kul En Larie) gevoel!

BOHICA

Deze zwarte gaten creëren een klimaat waarin de reactietijd van de organisa­tie met betrekking tot cruciale verande­ringen onaanvaardbaar groot is. Daardoor wordt de waarschijnlijkheid van ondermaatse communicatie en informatievervorming groot en daardoor de waarschijnlijkheid dat de veranderingen binnen het voorziene tijdsbestek en budget zullen worden doorgevoerd uiterst miniem.

Eloïse, Edward en Elvire, zoals jullie kunnen merken, het succesvol transformeren van een collectieve Mindset is niet eenvoudig. Ook al omdat het veranderen van een collectieve Mindset neerkomt op het veranderen van de bedrijfscultuur. Het zou mij te ver leiden om er hier nog dieper op in te gaan. Later kunnen jullie misschien eens Hoofdstuk 3 ‘De verandering is een proces’[iv] lezen van Deel I van m’n boek ‘Creatieve Wisselwerking’ waarvan jullie elk een exemplaar hebben. In alle geval zullen de volgende delen van deze serie een uitstekende leidraad vormen voor het succesvol transformeren van Mindsets, telkens de gedeelde mening daartoe uitnodigt.



[i]
Bruce Springsteen, Quote uit Born to Run (Introduction) van live album Springsteen on Broadway, Columbia Records, 2018

[ii]https://www.planetebook.com/free-ebooks/the-prince.pdfpagina 42 of https://www.constitution.org/mac/prince.pdfpagina 24.

[iii]Brené Brown, Rising Strong.New York NY: Spiegel & Grau 2015.

[iv]Johan Roels, Createve wisselwerking: Nieuw business paradigma als hoeksteen van veiligheidszorg en de lerende organisatie.Leuven-Apeldoorn: Garant, 2001, pp 117 – 147.